Aleksandra Bębenek, RE:sense

Rozpoczynając pracę nad projektem, dążyłam przede wszystkim do zrozumienia mechanizmów stojących za cielesnymi reakcjami towarzyszącymi doświadczeniu estetycznemu. Interesowało mnie, czy takie zjawiska, jak wzmożona potliwość dłoni, czy przyspieszone bicie serca pojawiają się na poziomie intuicyjnego, przedrefleksyjnego przeżycia, czy też są efektem późniejszej interpretacji dzieła. Zastanawiałam się również, czy znajomość kontekstów kulturowych i interpretacyjnych może intensyfikować tego rodzaju reakcje.
Neurolog z zakresu kognitywistyki dr Robert Zatorre skupił swoje badania w obszarze reakcji mózgu na muzykę i dokładnie wyjaśnił jakie procesy zachodzą w ludzkim ciele przy doświadczeniach estetycznych. W artykule pt. “Why does music give us thrills?” wyjaśnia, że emocjonalna reakcja na muzykę wynika z uaktywnienia układu nagrody w mózgu, który jest tak samo odpowiedzialny za przyjemność odczuwaną z otrzymywania jedzenia, używek, czy stosunku seksualnego.

Rozwój technologii niewątpliwie uwidacznia ograniczenia naszej wiedzy na temat własnych procesów poznawczych, jednak zjawisko to warto również rozpatrywać z perspektywy doświadczenia jednostkowego. Każdy przejaw kreatywności jest dla twórcy wewnętrznym doświadczeniem. Podróż jaką musi przebyć, aby przejść do kolejnej innowacji w swojej twórczości, często jest żmudna, wymagająca i dzięki niewytłumaczalności tych procesów, magiczna. Skonfrontowanie rezultatów tej wewnętrznej podróży z wytworem sztucznej inteligencji może stać się istotnym momentem w procesie artystycznego samorozwoju. Dlatego właśnie zastosowanie AI w instalacji RE:sense, jako narzędzia do próby zdefiniowania własnej estetyki, mam nadzieję, stworzy odbiorcom przestrzeń do refleksji i będzie pretekstem do późniejszych eksperymentów z algorytmami opartymi na SI, a nawet rozszerzenia własnej praktyki artystycznej o te narzędzia.

Przeprowadzone badanie RE:sense skłądające się z wygenerowania czterech obrazów przy użyciu Stable Diffusion oraz wideo-artów za pomocą Sora 2, opartych na tym samym promptcie i tych samych design tokens, ujawnia różnice w sposobie działania i uczenia się modeli generatywnych, ale jednocześnie stwarza sytuację umożliwiającą konfrontację własnego poczucia estetyki z rozumieniem jej przez algorytmy. Szczególnie interesujące staje się to w perspektywie założenia, że modele te uczone są na danych kulturowych, które w dużej mierze dostarczane są przez ludzi i przez nich tworzone.
Instalacja RE:sense ma na celu zbudowanie przestrzeni i sytuacji sprzyjającej refleksji nad własną estetyką intuicyjną i sposobem w jaki postrzegamy świat.

[fragmenty pisemenj pracy magisterskiej]